Öğrencilere sınav kaygısıyla başa çıkma desteği

İki oturum halinde düzenlenen atölyede, sınav kaygısı yaşayan öğrencilerle bir araya gelinerek Bilişsel Davranışçı Terapi teknikleri eşliğinde kaygının nedenleri, düşünce kalıpları ve başa çıkma yöntemleri ele alındı. Uzman eşliğinde gerçekleştirilen programda öğrenciler, kaygıyı tetikleyen düşünceler üzerine farkındalık kazanırken, duygu ve düşüncelerini paylaşma fırsatı buldu.
Atölye boyunca öğrencilerle birlikte sınav kaygısının ne olduğu, stresin günlük yaşama ve sınav performansına etkileri konuşulurken; nefes egzersizleri, düşünceyi yeniden yapılandırma ve sağlıklı baş etme yöntemleri üzerine uygulamalar yapıldı.

Eşyalarla kurulan tehlikeli bağın perde arkası

Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, son dönemde artış gösteren biriktiricilik ve istifçilik problemlerinin; yalnızlaşma, travma, kaygı ve sosyal temasın azalmasıyla doğrudan ilişkili olabileceğine dikkati çekti.
Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, son dönemde biriktiricilik ve istifçilik problemleriyle çok fazla karşılaştıklarını söyledi. “Bir gün lazım olur” düşüncesiyle başlayan eşya biriktirme davranışının zamanla kişinin yaşam alanını ve sosyal ilişkilerini bozacak ciddi bir boyuta ulaşabileceğini belirten Çelik, “Aslında bunu genel bunaltıların bir sonucu olarak değerlendirebiliriz. Amerikan Psikiyatri Derneği de bu durumu takıntılı zorlantılı davranışlar içerisinde değerlendiriyor, bunaltılı davranışlar içerisinde de ele alıyor. Bireyin dönem dönem yaşadığı problemlere göre biriktiricilik ve istifçilik meydana gelebiliyor. Bu dönemin özelliklerine baktığımızda biraz daha yalnızlaşmanın, travmaların ve kaygıların dışa vurumu gibi değerlendirebiliriz. Davranış temelde eşyaları biriktirme veya onlardan ayrılamama gibi görünse de, ilk bakışta bağ kurmayla ilişkili bir problem olarak tema verse de bunun arkasında yaşanılan mevcut bir olaydan sonra ya da bir travmadan sonra gerçekleşen süreçler de olabilir” dedi.

“Sosyal temasın azalması tetikliyor”
İstifçiliğin son yıllarda artmasının temel nedeninin sosyal temasın azalması olduğunu vurgulayan Çelik, “İnsan insana iletişimin azalması, değerlerin, ahlak ve maneviyatın zayıflaması, yalnızlaşmanın artması bu tablonun ortaya çıkmasında etkili. En hafif tabiriyle depresif bir tablo, en ağır tablosuyla ise sert bir takıntı-zorlantı (obsesyon) bozukluğudur. Birey eşyalarla kurduğu bağdan kopamıyor ve çoğu zaman yanlış olduğunu bilse de bu davranışından vazgeçemiyor” diye konuştu.

Kişi yanlış olduğunu bilse de vazgeçemeyebiliyor
Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, istifçiliğin kişinin eşyalarla kurduğu bağdan kopamamasıyla ortaya çıktığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“Biriktiricilik ve istifçilik, kişinin eşyalarla kurduğu bağdan kopamaması, o eşyaları evinin dışına çıkaramaması ve bu çıkarmayla ilgili bir zorlantı yaşamasıyla karşımıza çıkıyor. Bildiğiniz gibi bazı durumlarda kamu kurumları da burada görev alıyor çünkü çevreye rahatsızlık veren bir durum ortaya çıkabiliyor. Şikayetler yaşansa bile birey zorla oradan çıkarılmadan, çoğu zaman yanlış olduğunu bilse de vazgeçemediği bir davranış olarak bu durum karşımıza çıkıyor.”

Erken müdahale ve çevre desteği şart
Bu durumun önlenebilmesi için yapılması gerekenleri anlatan Çelik, “Bunu nasıl önleyebiliriz? Öncelikle hepimiz toplum içerisinde birbirimizden sorumluyuz. Çevremizde, önce kendi ailemizde, ailemizde yoksa komşularımızda böyle problemler gördüğümüzde bireyi yetkili sağlık kuruluşuna yönlendirmemiz gerekiyor. Önce bireyle iletişim kurulmalı. Bu durum en uç noktada kişinin farkında olmadığı bir zorlantıya kadar gidebilen tablolar da oluşturabilir, yetkili sağlık kuruluşunun bu bireye yönlendirilmesiyle ilk adım atılmış olabilir” ifadelerini kullandı.
İstifçiliğin yalnızca belirli bir yaş, cinsiyet ya da sosyokültürel sınıfa özgü olmadığını, herkesin risk altında olabileceğini aktaran Çelik, hastalığın erken dönemde sosyal izolasyon, hayattan keyif almama, uyku düzeninde bozulma ve suçluluk duygusu gibi belirtiler verdiğini söyledi. Çelik, “Bu bunalımla ilgili bir problem olduğu için önce bunun davranışsal izlerini ve alarmlarını vermeye başlar. Birey sosyal izolasyon içerisine giriyorsa, duygularını paylaşmıyorsa, düşüncelerini paylaşmıyorsa, ilişkilerinde bozukluklar varsa, akademik işlevselliğinde veya diğer zihinsel işlevlerinde gerileme ve durgunluk varsa, hayattan keyif almıyorsa, eskiden yaptığı şeyleri artık yapmamaya başlıyorsa, uykuları azalıyorsa veya artıyorsa, suçluluk duyguları varsa, bağ kurmayla ilgili çevresiyle problemler varsa bu işaretlerle birlikte bu ihtimallerin arttığını söyleyebiliriz” diye konuştu.

“Küçük işaretlerle başlar, kar topu gibi büyüyebilir”
Erken müdahalenin önemine dikkat çeken Çelik, “Bu meseleler küçük küçük başlar, küçük küçük işaretlerini verir, daha sonra kar topu gibi büyüyebilir. Biz ne kadar o mesele küçükken buna el atarsak, bunu önlemeye başlarsak, o kadar muhtemel sonuçları da engelleyebiliriz” sözlerine ekledi.

Terapiye sanal gerçeklik dokunuşu: Fobisi olanlar dikkat

Psikoloji Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, yapay zeka ve sanal gerçeklik uygulamalarının psikoterapide destekleyici unsur olarak kullanılabileceğini söyledi.
KOSTÜ’de psikoloji öğrencilerine yönelik düzenlenen; Rektör Yardımcısı ve Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Firdevs Karahan ile Prof. Dr. Hamit Coşkun’un da katıldığı etkinlikte, yeni nesil psikoterapi yöntemleri uygulamalı olarak ele alındı. “Psikolojide Yapay Zeka Uygulamaları” başlığıyla gerçekleştirilen programda öğrenciler, sanal gerçeklik gözlükleriyle fobiler, korkular, psikolojik ataklar ve farklı ruhsal durumlara yönelik senaryoları deneyimledi. Etkinlikte, sanal gerçeklik terapilerinin psikoloji alanında nasıl kullanılabileceği ve yapay zeka teknolojilerinin mesleğe etkileri değerlendirildi.

“Geleceği gören ve günümüzden hareket eden bir anlayışla yola çıktık”
Dijitalleşmeyle birlikte mesleklerin de dönüşüm geçirdiğini belirten Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, “Dijitalleşme hayatımıza çok hızlı girdi. Dolayısıyla meslekler de bu doğrultuda değişimler ve dönüşümler gerçekleştiriyor. Bunlardan bir tanesi de bizim psikologluk mesleğimiz. Üniversitemizde biz geleceği gören ve günümüzden hareket eden bir anlayışla yola çıktık, bu vizyon üzerine çalışmamızı gerçekleştiriyoruz. Bugün de bunun bir örneğini sergiledik. Psikoloji bölümümüzde hocalarımızla ve VR COACH gözlük ekibiyle, sanal gerçeklik gözlük ekibiyle birlikte psikolojide yapay zeka uygulamaları üzerine çok güzel bir etkinlik gerçekleştirdik” dedi.

“Bu konuyu alan dersi olarak müfredatına ekleyen Türkiye’deki ilk psikoloji bölümüyüz”
Psikolojide yapay zeka uygulamaları alanında öncü olduklarını ifade eden Çelik, şunları kaydetti:
“Psikolojide yapay zeka uygulamaları alanında, bu konuyu alan dersi olarak müfredatına ekleyen Türkiye’deki ilk psikoloji bölümüyüz. Ülkemizdeki diğer bazı üniversiteler bu dersi henüz yeni işlemeye başlarken; biz yaklaşık 3 yıldır bu eğitimi sürdürüyor, öğrencilerimizle birlikte hem uygulamalı etkinlikler hem de akademik çalışmalar yürütmeye devam ediyoruz. Bu vesileyle öğrencilerimiz mezun olduktan sonra en önemli program çıktılarımızdan biri olan psikolojinin güncel meseleleri ve dijitalleşen dünyanın yeni ihtiyaçlarına yönelik ihtiyaçlarını da karşılamış bulunuyorlar. Dolayısıyla öğrencilerimizi; kişisel deneyimlerini, niteliklerini ve donanımlarını artırmış şekilde mezun etmeyi amaçlıyoruz. Bugün yaptığımız bu etkinlik de bunlardan bir tanesiydi.”

“Yapay zeka psikologların yerini alamaz”
Yapay zekanın doğrudan psikologların yerini alamayacağının altını çizen Çelik, mesleğin temelinde insan insana temasın yattığını ifade etti. Dünya genelinde yapılan araştırmaların da bu yönde olduğunu aktaran Çelik, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Dünya dijitalleşti ve meslekler dönüşüme uğruyor. Bugün birçok araştırma grubu, bağımlı veya bağımsız araştırma grupları, yapay zeka teknolojilerinin mesleklere etkileri üzerine araştırmalar yapıyor ve bildiri yayınlıyorlar. Bu bildiriler doğrultusunda ortak kanı psikolog mesleğinin ve psikoloji alanlarının yapay zekanın psikologluk mesleğini doğrudan yapamayacağı yönünde. Psikoterapide insan insana temas, gönül bağı ve duygusal ittifak en iyileştirici faktörlerdir. Bugün robotlar bunu yapamıyor ama bu demek değildir ki biz bu teknolojileri dışlayalım. Biz de bu teknolojileri alan içerisine entegre ederek psikoterapilere yardımcı birer unsur olarak kullanabiliriz ve bu kullanımlarla birlikte VR sanal gerçeklik terapisi de bunlardan bir tanesi. Bu kullanımlarla birlikte psikologlar psikoterapi uygularken niteliklerini artırmış oluyorlar, aynı zamanda da çok daha hızlı, çok daha objektif şekilde rahatsızlıklara, hastalıklara ve diğer psikolojik problemlere yaklaşmış oluyorlar. Bu da dediğim gibi en temelde yine bütün o niteliklerini artırıcı faktörlerden bir tanesi oluyor.”

“Teori derslerimiz kadar uygulama derslerine de ağırlık veriyoruz”
Dr. Öğr. Üyesi Ali Ruhan Çelik, bölüm olarak sadece teorik eğitime değil, saha uygulamalarına da büyük ağırlık verdiklerini söyleyerek, öğrencilerin aktif psikologlarla temas kurarak yeni teknolojileri kendi üzerlerinde deneyimlemelerinin mesleki gelişimlerine büyük katkı sunduğuna dikkati çekti.